• DOLAR
    3,9640
    % 0,17
  • EURO
    4,6595
    % 0,24
  • ALTIN
    163,6495
    % 0,34
  • BIST
    105.711
    % 0,42
Esir askerlerin mektupları torunlarına ulaşacak

Esir askerlerin mektupları torunlarına ulaşacak

Barınma, yiyecek, ilaç ve giyecek gibi birçok alanda dünyanın her yerinde gereksinim sahiplerinin yanında olan Türk Kızılayı, 1914-1918 yıllarındaki Birinci Dünya Savaşı’nda da bir yandan ihtiyaçların temininde vazife alırken öbür yandan yurt topraklarından çok uzakta olan askerlerin hem kayıtlarını tuttu hem de aileleriyle iletişimlerinin devam etmesinde rol oynadı.

KIZILAY, 12 BİN ESİR ASKERİN MESAJLARINI TAŞIDI

Dört sene süren harp döneminde tutsak düşen yaklaşık 12 bin Osmanlı askeri, o devre adı Hilal-i Ahmer olan Türk Kızılayı tarafından kurulan köprüyle Osmanlı İmparatorluğu’nun dört bir tarafındaki aileleriyle haberleşti. Tutsak askerler, yaşadıklarına dair bilginin ailelerine ulaştırılması ve ailelerinden havadis, bilgi, salık alabilmek için binlerce name yazdı. Kızılay, bu mektupları Selanik’ten Halep’e, Diyarbakır’dan İzmir’e kadar birçok bölgedeki asker ailesine ulaştırdı.

MEKTUPLAR YENİDEN ARŞİVLENDİ

Türk Kızılayı Genel Müdürü İbrahim Altan, kurumlarının istikbal sene 150. yaşını kutlayacağını belirterek yapılan hizmetlerin yanı dizi çok aka bir arşive de sahip olduklarını vurguladı. Tarihsel öneme sahip çok sayıda malzemenin, 2006 yılında başlatılan bir çalışmayla yeniden arşivlendiğini ve bu çalışmaların 2010 yılına kadar sürdüğünü anlatım eden Altan, arşivlerin 2010 yılından sonra kullanıcılar için hizmete açıldığını aktardı. Altan, arşivlerde hem kuruma ait hem de kurumun çalışma alanına ilişkin belgelerin yer aldığını söyledi.

“BALKAN VE DÜNYA SAVAŞLARI DÖNEMİNDEN 300 BİN ESİR KARTI VAR”

Türk Kızılayının, arşivleriyle tarihe de ziya tuttuğunu belirten Altan, “Bizim elimizde tutsak düşen askerlerle ilgili 308 bin tutsak kartı var. Bunlar sadece Osmanlı askerleri değil, muhtelif milletlerden tutsak alınan askerleri de kapsıyor. Balkan Savaşları, Birinci ve İkinci Dünya savaşlarına ait elimizdeki tutsak kartlarında, askerlerin hangi cephede tutsak alındığı ve sıhhat durumlarına ilişkin notlar bulunuyor.” dedi.

Birinci Dünya Savaşı’nda bilhassa Basra Cephesi’nde İngilizler tarafından tutsak alınan yaklaşık 12 bin Osmanlı askerinin Hindistan ve Arakan bölgesine götürüldüğüne dikkati çeken Kızılay Genel Müdürü Altan, şunları kaydetti:

“Kızılay, tarafsızlığı itibarıyla Birinci Dünya Savaşı’nda da esirlerle ilgili direkt olarak muhatap olan bir kuruluş. Kızılay, bölgelerdeki esirlerin hem yazışmalarını topladı hem de tutsak kartlarını ve defterleri tuttu. Arşivlerimizin derlenen bölümlerinde 20 binin üzerinde tutsak mektubu bulunuyor. Bunlar arasında Selanik’teki ailesine ulaşmak isteyen de var Halep’teki ailesine ulaşmak isteyen de. Diyarbakır’dan, İzmir’den ve İmparatorluğun dört bir yanındaki ailelerinden havadis, bilgi, salık almak isteyen tutsak askerlerimizin mektupları bizim için çok kıymetli. Arşivimizde, 120’den çok tutsak defteri bulunuyor. Bu defterlerde, esirlerin listesi yer alıyor. Söz konusu esirlerin isimleri, nerede bulundukları, sıhhat durumlarına ilişkin bilgiler oluyor. Bunula beraber esirlerin ve yakınlarının yazdıkları mektuplar yer alıyor.”

Mektupların insanı bir yandan hüzünlendirdiğini öbür yandan ise o koşullarda bile aileleriyle tutsak askerler arasında iletişimin sağlanabilmiş olmasının sevindirdiğini dile getiren Altan, cephede ve cephe gerisinde hem askerler hem de harp nedeniyle ihtiyaçları artan halka destek veren Kızılayın, tutsak düştükleri andan itibaren de askerlerin yanında olduğunu söyledi. Genel Müdür Altan, “Bu açıdan Kızılay, en mühim ve en sağlam köprü oldu.” diye konuştu.

Savaş süresince tutsak askerlerin ve ailelerinin yazdıkları mektupların sahiplerine ulaştırıldığını anlatan Altan, bunun yanı dizi tutsak askerlere ailelerin gönderdiği armağan ve malzemelerin de iletildiğini kaydetti.

MEKTUPLARI TORUNLARINA VERİLECEK

Arşivlerde Osmanlı askerlerinin yanı dizi farklı ülkelerden esirlere ilişkin belgelerin de olduğunu anlatan Altan, “İkinci Dünya Savaşı döneminde esirlerin değişimiyle ilgili de belgeler mevcut. Kızılay, esirlerin değişiminde, işlemlerinde, aileleriyle yazışmalarında ve ihtiyaçlarının giderilmesinde rol saha bir kuruluş.” dedi.

Altan, arşivde yer saha mektupların sahiplerinin ailelerinden şu ana kadar kendilerine ulaşan olmadığını anlatım ederek, “Bu konuyu araştırıp bununla alakalı bir çalışma yapmamız, belki de aileleri bularak onları şehitliklere götürmemiz üzerimize bir borç olacak. O devre ulaştıramadığımız mektupları bugün tutsak askerlerimizin torunlarına ulaştırmak için bir çalışma başlatacağız.” açıklamasında bulundu.

ESİR KARTLARINDAN ÖRNEKLER

Arşivde yer saha tutsak kartları ve defterlerinden bilgiler aktaran Altan, ailesinden havadis, bilgi, salık alamadığını belirterek Kızılaydan yardım isteyen tutsak askerlerin mektuplarından da örnekler verdi. Tutsak kartlarından birinin onbaşı Hüseyin Mustafa isimli 25 yaşındaki Osmanlı askerine ait olduğunu anlatım eden Altan, kartta onbaşının 181. tabur 1. bölük 3. takımda vazife yaptığı ve Kastamonulu olduğu bilgisinin yer aldığını söyledi. Altan, İngilizlere tutsak düşen ve orduda ihtiyat askeri olarak vazife yapan Selanikli 25 yaşındaki Süleyman Mehmet’in, Sabri Hacı Muhammed isimli 21 yaşındaki Trabzonlu askerin de tutsak kartlarının arşivlerinde olduğunu söyledi.

ESİR ASKERLERİN MEKTUPLARI

Esir Osmanlı subaylarının ve ailelerinin birbirlerini bulmak için yazdığı mektuplardan da örnekler sunan Altan, Ankara Keskin’den Süleyman oğlu Hacı Dede isimli askerin, mektubunda 3 yıldır tutsak olduğunu, ailesinden bugüne kadar hiçbir bilgi alamadığını ve bu nedenle aka acı duyduğunu dile getirdiğini söyledi.

Altan, askerin mektubunda, babasının hayatta olup olmadığını merak ettiğini yazdığını anlatım ederek, bu konuda yardım istediğini söyledi.

Genel Müdür Altan, Hindiçini (Burma) Thatmyo Üsera Karargahı’nda bulunan Hüseyin oğlu Bektaş’ın Diyarbakır Çermik kazasındaki ailesine gönderilmek üzere yazdığı mektuba ilişkin de bilgi verdi. Alkan, Osmanlı askeri Bektaş’ın, tutsak düştüğü ancak hayatta olduğu bilgisinin ailesine iletilmesini talep ettiğini belirtti.

Bir öbür mektubun da Hindistan’da tutsak düşen Çakalı oğlu Ahmet Çavuş Mahtumu Veli’ye ait olduğunu söyleyen Altan, tutsak askerin yaklaşık bir yıldır babasından name almadığını, bu nedenle babasının hayatından kaygı ettiğini ve üç kardeşi ile annesinin durumlarını sorduğunu bildirdi.

HİLAL-İ AHMER’İN FAALİYETLERİ

Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti, gerek Lahey Sözleşmesi gerekse Üsera Talimatnamesi kapsamında esirlere yardım konusunda da çalışmalar yürüttü. Birinci Dünya Savaşı döneminde alınan ve verilen esirlerin aileleriyle haberleşmelerini sağladı, esirlere kitap, nakit gibi muhtelif yardımlar yaptı. Bu amaçla kendi iç yapısından oluşturduğu Üsera Şubesi ile hem İtilaf Devletlerinin elinde bulunan Türk esirlerin hem de Osmanlı Devleti topraklarında bulunan yabancı esirlerin aileleriyle haberleşmelerini temin etti.

Üsera Komisyonunda Hilal-i Ahmer personeli, Harbiye Nezareti personeli ve öbür Kızılhaçların görevlileri ortak çalıştı. Haberleşme kimi direkt İngiltere ile yazışarak, bazense Cenevre’deki Kızılhaç Merkezi aracılığıyla yapıldı. Bu yazışmalar Fransızca, İngilizce, Rusça ve Yunanca bilen gönüllü tercümanlar yardımıyla yapılabildi.

Hilal-i Ahmer Cemiyeti Üsera Komisyonunun talebi üzerine başta İngiltere olmak üzere Rusya, Fransa ve Yunanistan ile esirlere ait bilgi ve vesika alışverişi sağlandı. İngiltere ile tutsak listeleri karşılıklı olarak paylaşıldı. Tutsak listeleri, harbiye nezaretinden alınan veriler ve Hilal-i Ahmer heyetlerinin kampları ziyaretlerinden elde edilen veriler ile tutsak kartları oluşturuldu. Türk Kızılayı arşivinde 127 tutsak listesi, 308 bin 645 tutsak kartı bulunuyor. Çoğunluğu esirlerin aileleri ve ailelerin esirlerin hayatlarına dair tahkikat taleplerinden oluşan mektuplar da tekrar Kızılay arşivinde bulunuyor. Ailelerin esirlere gönderdiği paralara ait makbuzlar da arşivde yer alıyor. Türk Kızılayı arşivinde Arakan’da (Hindiçini, Burma, Myanmar) bulunan kamplardaki Osmanlı esirlerine ait mektuplar, tutsak kartları ve tutsak defteri de yer alıyor.

Birinci Dünya Savaşı’nda Basra bölgesi 1917 yılı başında İngilizlerin eline geçmiş ve binlerce Osmanlı askeri tutsak alınmıştı. İngilizler, tutsak aldıkları Türk askerlerini, o devre idareleri altındaki Hindistan’a bağlı bir il olan Burma’ya götürerek “Tayetmo (Thatmyo)”, “Meiktila”, “Munklon” “Rangoon” ve “Şivebo (Schwebo)” kamplarına kapatmıştı.

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?